الشيخ أبو الفتوح الرازي
205
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
دادند كه : لا علم لنا ، ما را علمى نيست جز آن كه تو آموختى ما را از تسبيح . خداى تعالى گفت : اكنون بدانستى كه نمىدانى ، از او بپرسى تا شما را خبر دهد . ايشان درخواستند ، خداى تعالى گفت : * ( أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمائِهِمْ ) * ، خبر ده ايشان را به نامهاى ايشان . آدم - عليه السّلام - ايشان را خبر داد به نامهاى ايشان و نامهاى چيزها حتّى الهنة و الهنيّة ، و اين كنايت باشد از چيزهاى حقير . خداى تعالى گفت : استحقاق آدم خلافت را معلوم شد شما را كه فريشتگانى . گفتند : آرى ! اى خداى ما ! گفت : همه سجده كنيد او را سجدهء تعظيم و توقير ، همه فريشتگان سجده كردند ، و ابليس در ميان ايشان بود ، او سجده نكرد . خداى تعالى او را گفت : چرا سجده نكردى او را ؟ گفت : براى آن كه من از او بهترم . گفت : چرا بهترى ؟ گفت : براى آن كه تو مرا از آتش آفريده اى و او را از خاك . خداى تعالى او را براند و بر او لعنت كرد ، و از صفّ فريشتگان بيفگند او را ، و در آسمانش رها كرد ( 1 ) . آنگه فريشتگان را فرمود تا منبر آدم بر گرفتند و او را در هفت آسمان بگردانيد تا عجايب هفت آسمان بديد به مقدار صد سال ، آنگه اسپى از مشك اذفر بيافريد ، و او را دو پر داد از دو ( 2 ) مرجان ، و فرمود آدم را تا بر آن جا نشست و در آسمانها مىگرديد و بر افواج فريشتگان سلام مىكرد و مىگفت ( 3 ) : السّلام عليكم و رحمة اللَّه ( 4 ) يا ملائكة اللَّه ! ايشان در جواب مىگفتند : و عليك السّلام و رحمة اللَّه و بركاته يا خليفة اللَّه ! خداى تعالى گفت آدم را : من اين سلام ( 5 ) ، تحيّت تو و فرزندان تو كردم تا به قيامت . و رسول ما - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت : السّلام تحيّة لملَّتنا و امان لذمّتنا . و در خبرى آمد كه : اين پيش از آن بود كه او را بر منبر فرستاد و بر فريشتگان عرضه كرد و امتحان فريشتگان فرمود ( 6 ) - و اللَّه اعلم . * ( قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا ) * ، فريشتگان گفتند : سبحانك ، يعنى نسبّحك ( 7 ) . و « سبحان » ، مصدر است ، مضاف با مفعول ، چنان كه : وعد اللَّه و كتاب اللَّه مصدر
--> ( 1 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، وز : رها نكرد ، مب ، مر : نگذاشت . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : درّ و . ( 3 ) . مب : و وى را افواج فرشتگان سلام كردند و مىگفتند . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها و بركاته . ( 5 ) . مب ، مر را . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها او را . ( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تسبيحك .